Spis treści
Piszą nam z Kask, w powiecie błońskim:
„W ubiegły czwartek parafia nasza osierocona została przez śmierć nieodżałowanego świętej pamięci księdza Franciszka Tomaszewskiego, od lat kilkunastu proboszcza parafii Kaski.
Świętej pamięci ksiądz Franciszek Tomaszewski urodził się dnia 12-go września 1843 roku, do seminarium lubelskiego wstąpił w roku 1861, święcenia kapłańskie otrzymał w roku 1866 w Zamościu, potem był wikariuszem w parafiach w Krasnymstawie, Opolu i Janowie Lubelskim, następnie przeniósł się do diecezji płockiej i tu był wikariuszem w Wyszogrodzie i Makowie. W roku 1878 został proboszczem parafii Brodowe Łąki. W roku 1882 przeniósł się do archidiecezji warszawskiej i administrował parafiami Koźle, Chorzęcin, Gąbin, a od lat kilkunastu parafią Kaski.
Wzorowy ten kapłan pozostawia po sobie szczery żal nie tylko parafian, ale i wszystkich, bliżej go znających.”
R. 22, 1902, № 20 (1115), str. 8
P. Pieńkosz. Łuk.
Poprzedniego pytania co do łąki nie utrzymaliśmy. Zapewne znajdziecie to, o co wam idzie, w obszernym pisaniu o łąkach w „Gazecie” z roku 1891 i potem z roku 1896 oraz w książce Prawdzica „O łąkach i jak się z nimi obchodzić, aby mieć korzyści największe”. Wzmianki o upominkach nie rozumiemy. Czy chodzi o „Upominki Obrazkowe”? Te były wysłane. Jeśli zaginęły w drodze, to prosimy o wiadomość, a natychmiast powtórnie będą wysłane, boć słusznie wam się należą. Część opisu podróży do L., a mianowicie rozmowę ze starozakonnymi, otrzymaliśmy razem z rozwiązaniem zagadki, druga część nie doszła. Pisanie o żółtym łubinie postaramy się z czasem spożytkować.
Fran. P. mieszka w Brodowych Łąkach na Puszczy Kurpiowskiej, poczta Chorzele.
KSIĘGA ADRESOWA KRÓLESTWA POLSKIEGO NA ROK 1904
GUBERNIA PŁOCKA
Powiat Przasnyski
Rudolf Grünwald, wieś Brodowe Łąki
KSIĘGA ADRESOWA KRÓLESTWA POLSKIEGO NA ROK 1905
GUBERNIA PŁOCKA
Powiat Przasnyski
Rudolf Grünwald, wieś Brodowe Łąki
Z kraju
Oprócz wymienionych już w „Polaku-Katoliku” związków katolickich, które powstały w różnych miejscowościach w przeciągu ostatnich kilku miesięcy, zostały nowe utworzone Koła Związku Katolickiego w następujących miejscowościach: [...]
w Brodowych Łąkach [...]
Ogólna liczba kół Polskiego Związku Katolickiego dochodzi już do 200.
[...]
w Brodowych Łąkach
WYDAWNICTWO EUGENIUSZA STARCZEWSKIEGO
Łomża (hotele: Polski, Gdański, Warszawski), miasto gub. z 28 500 mieszkańcami nad Narwią, 14 wiorst od stacji kolejowej Czerwony Bór. Nad miastem dominuje dzwonnica fary gotyckiej, wewnątrz ładne nagrobki. Koło Łomży wielkie lasy tworzące puszcze: Zieloną, Myszyniecką, Ostrołęcką i inne. Obszar ten ubogi, pełen lasów, torfowisk, moczarów i piasków, zamieszkują Kurpie, którzy zachowali pewną odrębność duchową od reszty ludności polskiej, w szczególności pewien sympatyczny ton równości w obcowaniu, a ich wsie, jak Jednorożec, Kadzidło, Dylewo, Wach, Brodowe Łąki — pewną odrębną architekturę. Centrum Kurpiów jest miasteczko Myszyniec. Obszar kurpiowski sięga od Przasnysza po Szczuczyn.
R. 30, 1910, № 3 (1511), str. 4
Tydzień 3. (3 / 16 stycznia 1910)
O drugim, jeszcze smutniejszym wypadku, spowodowanym również nadużyciem gorzałki, piszą do nas spod Chorzel w guberni płockiej: oto Stanisław Zieliński, gospodarz we wsi Brodowych Łąkach, wszczął po pijanemu w ostatnią niedzielę adwentu zwadę z żoną i wpadł w taką złość, że w końcu, nie wiedząc sam, co czyni, schwycił strzelbę i w mgnieniu oka trupem kobietę położył. A trzeba wiedzieć, że jednym tym strzałem zgładził ze świata nie tylko żonę, ale i dziecko, bo za miesiąc miał zostać ojcem.
(z listu F. D.)
[Żona Stanisława Zielińskiego, 20-letnia Aniela z domu Wilga, zginęła 19 grudnia 1909 r. W aktach metrykalnych jej mąż, starszy o 9 lat, określany jest mianem халупник (ubogi chłop, często bez własnej ziemi, utrzymujący się z pracy najemnej). W kwietniu 1909 r. zmarł ich półtoratygodniowy syn Stanisław. Mieli także syna Józefa, urodzonego w 1907 r.
Nie można wykluczyć, że inicjały „F. D.” są błędnym zapisem „F. P.” i odnoszą się do Franciszka Pieńkosza. Pieńkosz był stałym korespondentem „Gazety Świątecznej” z Brodowych Łąk.]
GAZETA ŚWIĄTECZNA
R. 30, 1910, № 6 (1514), str. 7-8
Tydzień 6. (luty 1910)
Są tu w dalszym ciągu podani przedpłatnicy „Gazety Świątecznej” na rok 1909, których los wyciągnął z pośród wszystkich przedpłatników całorocznych, całkowicie też Gazetę opłacających, a bezpośrednio, to jest wprost do redakcji naszej przysyłających zamówienia i przedpłatę. Po ich nazwiskach wymienione są rzeczy, jakie na kogo, także losem padły:
[...] ks. Kotłowski L. pod Skulskiem, Pluskota Paw. w Zakrzewie, Wolska Maria w Marszałkowie, Wysocki w Wilnie, Piękny Jak. w Boguszach i Pieńkosz Fr. w Brodowych Łąkach otrzymają książki.
TYDZIEŃ POLSKI
1910, № 23, str. 6
5 czerwca 1910 r.
Dwóch zadań
Z Królestwa i Cesarstwa:
[...] G. Szlachtaubowa z Koła, Z. Szlachtaubowa z Koła, M. Piwar z Ciechocinka, W. Rosseter z Brześcia Litewskiego, ks. A. [nieczytelne] z Koła, ks. J. Arlitewicz z [nieczytelne], J. Galiński z Białegostoku, O. Jurczak z Brodowych Łąk.
TYDZIEŃ POLSKI
1910, № 38, str. 6-7
18 września 1910 r.
Dwóch zadań
Z Królestwa i Cesarstwa:
[...] W. Rosseter z Brześcia Litewskiego, ks. J. Arlitewicz z Słupi Nowej, ks. Pielesz z Koła, P. Haas z Romanowa (wierszem), J. Korczak z Jelizawetgradu, Jurczak z Brodowych Łąk, J. Rochmiński z Przewodowa.
TYDZIEŃ POLSKI
1910, № 47, str. 7
20 listopada 1910 r.
Jednego zadania
Z Królestwa i Cesarstwa:
[...] A. Sternberg z Brodowych Łąk, M. Eljan z Łodzi, F. Burchaciński z Wielunia, Zelichowski z Luchtomgi, H. Keller z Majówki, W. Rostkowski z Makowa, Jurczak z Baranowa [...]
GAZETA ŚWIĄTECZNA
R. 31, 1911, № 51 (1611), str. 8
Tydzień 51. (grudzień 1911)
Przedpłatnicy „Gazety Świątecznej”, wylosowani spomiędzy całorocznych, całkowicie i wprost w redakcji ją opłacających w roku bieżącym 1911, i upominki, jakie na nich też losem padły:
[...] ks. Gruberski w Czerwińsku (do rozlosowania), Sienniak J. pod Waśniowem, Pieńkosz F. w Brodowych Łąkach, ks. Klimecki w Niekłaniu (do rozlosowania), Sipiec Jan w Samborzu, wieś Kuklówka Radziejowicka — otrzymają piękne nasiona warzyw.
POLAK - KATOLIK
R. 7, 1912, № 179, str. 2
21 lipca 1912 r. (niedziela)
Płock, 18 czerwca
Wizytacja Biskupia
Jego Ekscelencja ksiądz biskup płocki wyrusza w objazd dekanatu przasnyskiego i mławskiego. Marszruta tej wizytacji kanonicznej obejmuje:
17–19 sierpnia — Przasnysz; 19–20 sierpnia — Czernice; 20–21 sierpnia — Węgra; 21–22 sierpnia — Pawłowo; 22–24 sierpnia — Dzierzgowo; 24–26 sierpnia — Wieczfnia; 26–27 sierpnia — Grzebsk; 27–29 sierpnia — Janowiec; 29–30 sierpnia — Janowo; 30 sierpnia–1 września — Krzynowłoga Mała; 1–2 września — Krzynowłoga Wielka; 2–3 września — Duczymin; 3–5 września — Chorzele; 5–6 września — Zaręby; 6–7 września — Brodowe Łąki; 7–8 września — Parciaki; 8–9 września — Jednorożec; 9–10 września — Święte Miejsce,
skąd Jego Ekscelencja powróci przez Przasnysz do Płocka.
POLAK - KATOLIK
R. 7, 1912, № 239, str. 3
28 września 1912 (sobota)
Od 16 sierpnia do 10 września włącznie odbywała się wizytacja kanoniczna w kościołach dekanatu przasnyskiego (z wyjątkiem Baranowa i Bogatego), i w tych trzech kościołach dekanatu mławskiego, które nie były wizytowane na wiosnę. Więc w 18 kościołach parafialnych, jednym kościele filialnym w Rostkowie i kaplicy w Kuklinie.
W Przasnyszu wraz z Rostkowem wizytacja trwała trzy dni, w Dzierzgowie, Wiertni, Janowcu, Krzynowłodze Małej i Chorzeli po dwa dni, w innych kościołach po dobie. Pokonsekrowany został kościół parafialny w Janowcu, wybierzmowano 12 458 wiernych, poświęcono 9 kielichów.
Wszędzie wizytacja rozpoczynała się od ingresu w czasie popołudniowym. Wizytator zapowiadał porządek zajęć pracy wizytacyjnej, ogłaszał odpust na czas swego pobytu, odbywał procesję za zmarłych, wizytował Najświętszy Sakrament, ołtarze i sprzęty.
Na drugi dzień słuchał dzieci z katechizmu, bierzmował, odprawiał sumę pontyfikalną i według pontyfikału kończył wizytację, jeżeli nie przybywał więcej niż dwóch dni. W wolnych chwilach zapoznawał się z proboszczem i parafianami oraz ze służbą kościelną. Podczas sumy odbywały się komunie generalne.
W liczbie 18 kościołów parafialnych wizytowanych jest 9 drewnianych; w Rostkowie kościół jest murowany. Kościoły murowane w większej części należą do pasma kościołów, w stylu nadwiślańskim zbudowanych, idącego od wschodu na zachód. Kościoły drewniane, wprawdzie niestylowe, są w stanie przystojnym i nieraz bardzo ozdobnie polichromowane wewnątrz.
Jedna część dekanatu przasnyskiego obejmuje większe własności, porozrzucane pośród małych; druga zaś część to parafie puszczańskie. Do tej drugiej części należą: Chorzele w przeważnej swej części, Zaręby, Brodowe Łąki, Parciaki całkowicie, Jednorożec w części.
Kurpie w Puszczy zalecają się wielu przymiotami. Złodziei u nich się nie spotyka, solidarność zadziwiająca. Ogromna wiara, miłość dla Kościoła, zażyłość z duchowieństwem — oto zalety Kurpiów puszczańskich.
Katechizm mały dla dzieci siedmioletnich znajduje już w większej lub mniejszej części zastosowanie; na katechizm większy dzieci od dziesięciu lat dość pilnie uczęszczają. Katechizm dla nowożeńców rozpocznie się w zimie.
Wszędzie Wizytator, po egzaminie dzieci z katechizmu, wygłaszał naukę wyjaśniającą przepisy diecezjalne o nauczaniu.
Stan organistów wszędzie znajduje się na bardzo niskim stopniu naukowego i moralnego poziomu; ani jeden organista z tego dekanatu nie był na kursach w Płocku, świeżo urządzanych w Płocku dla organistów. Śpiew kościelny nie jest poprawny; zresztą z wyjątkiem Janowca, Janowa, Chorzel i Duczymina bardzo mało śpiewają.
Instytucji społecznych brak wielki, więc bibliotek parafialnych, kółek rolniczych, sal parafialnych itp. Szkoła jest tam rzadkością.
Colloquium z zebranymi kapłanami w Przasnyszu dnia 10 września zakończyło wizytę dekanatu przasnyskiego. Po czym tegoż dnia Jego Ekscelencja odjechał do Płocka.
SŁOWO
R. 32, 1913, № 110, str. 5
11 / 24 kwietnia 1913 r. (czwartek)
Wieś Rawki, w powiecie przasnyskim, należąca do parafii Zaręby, od 8 czerwca przyłączona zostaje do parafii Brodowe Łąki.